Quá Chú Tâm Vào Rác Thải Nhựa, Bạn Có Đang Lãng Quên Câu Chuyện Về Thứ Mình Hít Thở Hàng Ngày?

Những năm gần đây, “sống xanh” đang dần trở thành xu hướng mới. Thế nhưng việc phần lớn người dân chỉ đang đặc biệt quan tâm đến giảm thải rác nhựa đã đủ “sống xanh” chưa, khi mà câu chuyện về “nguyên nhân gây ung thư số 1” mà chúng ta hít thở hàng ngày lại đang bị vô tâm?

Rác thải nhựa không phải là vấn đề môi trường duy nhất cần quan tâm

Theo báo cáo được công bố vào năm 2017 trên tạp chí ScienceAdvances, thế giới đã sản xuất khoảng 8,3 tỉ tấn nhựa. 2 phần 3 trong tổng số đó hiện là rác thải và phần lớn đang nằm trong các bãi rác, hay ngoài môi trường tự nhiên1 kéo theo mức độ gia tăng ô nhiễm. Các nhà khoa học Anh đã cảnh báo khả năng khó phân hủy và số lượng quá lớn rác thải nhựa sẽ khiến cho kỷ nguyên về địa chất trên Trái Đất chấm dứt, bước sang một trang mới hoàn toàn.2

Làm sao để con kiên cường hơn trước vi khuẩn gây bệnh chính là bài toán khó trong “ngôi trường” làm mẹ

Chúng ta thường chỉ tốn khoảng 10 phút (hoặc ít hơn) khi sử dụng 1 chiếc túi nylon nhưng chính bản thân nó phải mất từ 10 đến 1.000 năm để phân hủy

Chưa kể đến việc plastic đang chính là tác nhân rất lớn gây nên thảm họa ô nhiễm không khí trên toàn cầu thông qua quá trình xử lý bằng cách đốt cháy. Chúng ta ăn khoảng 1,3kg thực phẩm/ngày, uống 1,2kg nước/ngày nhưng hít thở đến 18kg không khí mỗi ngày12, cộng thêm lượng khói bụi ô nhiễm bao phủ quanh cơ thể, tích tụ trên toàn bộ bề mặt da.

Làm sao để con kiên cường hơn trước vi khuẩn gây bệnh chính là bài toán khó trong “ngôi trường” làm mẹ

Rác thải nhựa thực sự đáng sợ, nhưng việc nó gây ra mối nguy hại cấp bách hơn, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe con người hơn như ô nhiễm không khí thì rất đáng quan tâm và cần được xử lý song song.

Hiện tại, dường như chúng ta đang tập trung quá nhiều vào rác thải nhựa, mà lỡ bỏ quên một yếu tố khác cũng đang ngày ngày “xâm lấn” vào cuộc sống, và gây ra những hệ quả khôn lường không kém, đó chính là ô nhiễm không khí, đặc biệt là ô nhiễm bụi mịn PM2.5.

Làm sao để con kiên cường hơn trước vi khuẩn gây bệnh chính là bài toán khó trong “ngôi trường” làm mẹ

Đây cũng là lí do Liên Hiệp Quốc chọn chủ đề “Ô nhiễm không khí là trọng tâm” cho Ngày Môi Trường Thế Giới 2019, sau chủ đề “nóng” của năm 2018 về chống lại ô nhiễm chất thải nhựa đã được hưởng ứng và lan tỏa mạnh mẽ

Làm sao để con kiên cường hơn trước vi khuẩn gây bệnh chính là bài toán khó trong “ngôi trường” làm mẹ

Tổ chức WHO đã xếp bụi mịn là tác nhân gây ung thư số 1 trên thế giới.4

Những phân tích mới đây cho thấy 8,8 triệu người tử vong mỗi năm do ô nhiễm không khí. Như vậy, hoạt động bình thường nhất có thể là hít thở đang gây tử vong nhiều hơn cả hút thuốc lá – lý do gây tử vong cho 7,2 triệu người trên thế giới vào năm 2015 (theo WHO) 5, và cao hơn 6 lần số người tử vong do AIDS (khoảng 1,2 triệu người). 

Tại Việt Nam, số liệu thu thập từ 2016 cho thấy có hơn 60.000 người tử vong do liên quan đến các bệnh về ô nhiễm không khí.7 Hàng loạt địa phương từ đô thị tới nông thôn lâm vào tình trạng ô nhiễm không khí cực kỳ nghiêm trọng do mật độ bụi mịn tăng cao, đang đặt chính chúng ta vào cuộc chiến đầy thách thức trước vị “tử thần giấu mặt” này.

Bụi mịn PM2.5 và chuyện chưa kể

Dữ liệu của WHO cho thấy cứ 10 người thì có 9 người phải hít thở bầu không khí có chứa các chất gây ô nhiễm ở mức cao.8 Đặc biệt, có đến khoảng 10% trẻ em dưới 5 tuổi tử vong do nhiễm trùng đường hô hấp, là nguyên nhân gây tử vong thứ 2 trong nhóm tuổi này, chỉ sau sinh non.9 Nguyên nhân chính là do bụi PM2.5. 

Với kích thước của bụi mịn rất nhỏ chỉ bằng 1/30 sợi tóc người nên có thể xuyên qua các lớp vải và khẩu trang, lại chứa nhiều chì và kim loại nặng, phế quản không thể lọc được nên chúng có thể đi thẳng vào hệ tuần hoàn, dẫn đến suy giảm chức năng phổi, khiến bệnh tim và hen suyễn trở nên nặng hơn, thậm chí gieo mầm bệnh ung thư. 

Nhìn lại thực trạng ở Việt Nam, báo cáo chỉ số chất lượng môi trường (EPI) do các nhà nghiên cứu tại Đại học Yale (Mỹ) thực hiện, đã nhấn mạnh Việt Nam nằm trong nhóm 10 nước ô nhiễm nhất thế giới. Điều này phần nào lý giải nguyên do tại Việt Nam, bệnh lý về đường hô hấp đang có tỷ lệ người mắc cao nhất (17,3%) trong cơ cấu 5 bệnh tật (gồm: bệnh hô hấp, bệnh gặp phải đối với phụ nữ mang thai và sau sinh, bệnh hệ tuần hoàn, bệnh hệ tiêu hóa, bệnh nhiễm khuẩn và ký sinh) và có tỷ lệ tử vong đứng thứ 2 (16,9%) sau bệnh hệ tuần hoàn.10

Đề kháng da khỏe là chìa khóa cho sức khỏe con và niềm vui của cả nhà

Theo bảng xếp hạng các thành phố ô nhiễm PM2.5 nhất năm 2018, Hà Nội và TP.HCM lần lượt xếp thứ 2 và thứ 15 ở khu vực Đông Nam Á

Tại Hà Nội, nồng độ bụi mịn vào tháng 1/2019 có thời điểm vượt mức 100, trên 4 lần so với quy chuẩn của WHO. Theo các chuyên gia, chất lượng không khí ở Hà Nội luôn ở nhóm kém trong QI/2019. Điều này có nghĩa là gần như mỗi ngày người dân đều hít thở trong một bầu không khí khói bụi và ô nhiễm vượt mức cho phép.

Đề kháng da khỏe là chìa khóa cho sức khỏe con và niềm vui của cả nhà

Các loại khẩu trang bình thường khó mà ngăn cản bụi mịn PM 2.5

Không chỉ dừng ở đó, bụi PM2.5 cũng có thể đi vào trong mạch máu và di chuyển khắp cơ thể phá hoại những cơ quan khác. Chẳng hạn, bụi PM2.5 thúc đẩy bệnh xơ gan và làm tăng nguy cơ mắc bệnh rối loạn chức năng gan, gây kháng insulin, góp phần vào sự phát triển của bệnh tiểu đường. Đột quỵ cũng là điều không thể tránh khỏi khi bụi PM2.5 làm vỡ các mảng chất béo ở thành mạch máu, tạo các cục máu đông ngăn máu chảy đến tim và não. Nghiêm trọng nhất là ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh (theo một nghiên cứu của Mỹ được công bố vào năm 2015).

Ngoài ra, bụi mịn PM2.5 còn gây tắc nghẽn lỗ chân lông, khiến da nhạy cảm hơn, tăng sắc tố da, dẫn đến nhiều dấu hiệu lão hóa sớm.

Do đó, các đối tượng nhạy cảm như trẻ em, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai những người làm việc ngoài trời, thường xuyên hoạt động trong môi trường độc hại, ô nhiễm, sống gần khu công nghiệp..., cẩn thận đề phòng biến chứng từ bụi mịn.

Chất lượng cuộc sống và sức khỏe con người đang ngày càng giảm đi trước sự ô nhiễm của môi trường. Chính vì chúng ta đều không muốn bản thân và thế hệ con cháu không đủ tự tin hít thở khi bước ra đường nên bên cạnh vấn đề rác thải nhựa, việc chủ động tìm cho mình một phương án bảo vệ trước tình trạng phơi nhiễm bụi mịn một cách bị động cũng nên được xếp vào mối quan tâm tối ưu.